Polski English

Wydział Chemii

Wiadomości Chemiczne Polskie Towarzystwo Chemiczne MNiSW

Projekt „Szkoła w mieście”

31.07.2017
Projekt „Szkoła w mieście”
Zajęcia laboratoryjne z chemii, odbywające się w laboratorium Metodyki Nauczania Chemii, Wydziału Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego.

Wydział Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego od początku czyli od września 2012 roku uczestniczy w projekcie. Zajęcia w ramach projektu „Szkoła w mieście” są zgodne z wymaganiami podstawy programowej nauczania, obowiązującej w szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych, co było głównym założeniem projektu. Proponowane zajęcia laboratoryjne zostały zorganizowane przez pracowników Zakładu Dydaktyki Chemii. Uczniowie pod opieką pracowników naukowo-dydaktycznych Wydziału Chemii samodzielnie wykonują doświadczenia, zgodnie z instrukcją zawartą w karcie pracy. Karty pracy, przygotowane w porozumieniu z nauczycielami chemii, wprowadzają uczniów w technikę pracy w laboratorium chemicznym, pozwalają lepiej zrozumieć zjawiska i procesy chemiczne.

Jedno spotkanie trwa zazwyczaj od 2 do 4 godzin lekcyjnych (150 zł/45 min./grupa max.10 osób) i może stanowić, w zależności od potrzeby grupy, cykl tematyczny lub pojedyncze zajęcia obejmujące doświadczenia z katalogu dostępnego poniżej, w którym umieściliśmy tematy realizowanych zajęć w różnych wersjach godzinowych. Atrakcją dla uczniów jest również bogata kolekcja minerałów, znajdująca się w gablotach, w Pracowni Metodyki Nauczania Chemii.

Proponowane tematy zajęć wraz z przypisaną liczbą godzin
SP – wersja dla szkoły podstawowej
GIM – wersja dla gimnazjum
LO – wersja dla liceum

lp. temat liczba godzin zajęć, przeznaczenie Doświadczenia
1 Jak pracuje chemik? 2 SP Badanie właściwości substancji (substancje proste i złożone)
Sporządzenie mieszanin substancji: piasek i woda, kreda i woda, piasek-sól, woda-sól, siarka-żelazo, siarka-magnez, jod-piasek, woda- olej.
Rozdział piasku i jodu przez sublimację
Rozdzielanie mieszanin z wykorzystaniem różnic we właściwościach.
2 Sposoby rozdzielania mieszanin 2
SP, GIM
Rozdzielanie mieszaniny piasku i soli kuchennej
Rozdzielanie opiłków żelaza i sproszkowanej siarki
Rozdział mieszaniny dwóch nie mieszających się cieczy + ekstrakcja
Rozdział piasku i jodu przez sublimację
Destylacja jako metoda oczyszczania
Chromatografia bibułowa
3 Typy reakcji chemicznych 2
GIM
Reakcje syntezy: spalanie siarki, magnezu, reakcja magnezu z jodem
Reakcje analizy: rozkład H2O2, Cu(OH)2
Reakcje wymiany: reakcja metalu z wodą i kwasem, reakcje strąceniowe
4 Zjawisko fizyczne a reakcja chemiczna. 2
SP, GIM
Ogrzewanie i spalanie siarki.
Procesy zachodzące w wodzie (reakcja chemiczna a rozpuszczanie)
Rozkład pod wpływem temperatury
Cięcie i ogrzewanie wstążki magnezowej
Reakcja magnezu z jodem
Reakcja rozkładu wody utlenionej H2O2.
Reakcja cynku z kwasem solnym.
5 Powietrze i inne gazy 3
SP, GIM
Tlen: otrzymywanie w reakcji rozkładu KMnO4 i H2O2 ; wykrywanie w kontakcie z tlącym się łuczywem
Wodór: otrzymywanie w reakcji Zn z HCl oraz Al z roztworem NaOH; identyfikacja palącym się łuczywem
Dwutlenek węgla: wykrywanie dwutlenku węgla w powietrzu wydychanym z płuc;
otrzymywanie dwutlenku węgla w reakcji węglanu wapnia z kwasem solnym – wykrywanie w reakcji z wodą wapienną.
Badanie wpływu różnych czynników na szybkość reakcji chemicznej
6 Sporządzanie roztworów o różnych stężeniach procentowych 2
GIM
Otrzymywanie roztworów wodnych substancji stałych w tym hydratów
Rozcieńczanie roztworów kwasów
7 Skala pH 2
SP/GIM
Sporządzanie barwnej skali pH w wykorzystaniem roztworów wzorcowych i 5 wskaźników (papierek uniwersalny, wskaźnik uniwersalny, wyciąg z czerwonej kapusty, fenoloftaleina, oranż metylowy)
Oznaczanie pH nieznanej próbki
Badanie pH roztworów wodnych wybranych substancji dostępnych w życiu codziennym
Badanie odczynu próbki gleby
8 Kwasy nieorganiczne 2
SP/GIM
Badanie odczynu kwasów za pomocą wskaźników Otrzymywanie HCl, H2SO4 , H3PO4, H2SiO3
Ogrody chemiczne
9 Wodorotlenki 2
SP/ GIM
Rozpuszczanie stałego NaOH w wodzie
Badanie odczynu roztworu NaOH i wody amoniakalnej za pomocą wskaźników
Otrzymywanie roztworu wodorotlenku w reakcji metalu z wodą
Otrzymywanie wodorotlenku magnezu (spalanie magnezu i reakcja powstałego produktu z wodą)
Otrzymywanie roztworu wodorotlenku wapnia w reakcji tlenku wapnia z wodą
Otrzymywanie wodorotlenku żelaza(III) i wodorotlenku miedzi(II)
Otrzymywanie wodorotlenków glinu i cynku oraz badanie ich właściwości amfoterycznych
10 Metody otrzymywania soli 2
GIM
Reakcja zobojętniania
Reakcja tlenek metalu i kwas
Reakcja metalu z kwasem
Reakcja tlenku niemetalu z zasadą
Reakcja soli z solą
Reakcja soli z kwasem
11 Metody otrzymywania soli 3
GIM
Jak powyżej, dodatkowo
Identyfikacja nieznanych roztworów podobnie jak w zadaniach konkursowych
12 Rozpuszczalność związków chemicznych 2
GIM
Sprawdzanie rozpuszczalności wybranych substancji w wodzie
Porównanie rozpuszczalności substancji w różnych rozpuszczalnikach.
Efekty cieplne rozpuszczania
Rodzaje roztworów: roztwór właściwy, koloid, zawiesina.
Emulsja
Badanierozpuszczalnościsiarczanu(VI) miedzi(II) w wodzie. Roztwory nasycone i nienasycone.
13 Powtórzenie do egzaminu gimnazjalnego
(chemia nieorganiczna)
2
GIM
Sublimacja jodu
Reakcje tlenków (metalu i niemetalu) z wodą
Reakcje metali z kwasami
Reakcje kwasów z zasadami
Reakcja soli z zasadą
Reakcja soli z kwasem
Reakcje soli z solami
14 Powtórzenie do egzaminu gimnazjalnego
(całość)
3
GIM
Sublimacja jodu
Reakcje tlenków (metalu i niemetalu) z wodą
Reakcje metali z kwasami
Reakcje kwasów z zasadami
Reakcja soli z zasadą
Reakcja soli z kwasem
Reakcje soli z solami. Porównanie zachowania się heksanu i heksenu wobec wody bromowej
Odróżnianie alkoholi jednowodorotlenowych
od wielowodorotlenowych
Badanie właściwości kwasowych kwasu octowego
Próba ksantoproteinowa na białko
Badanie zachowania białka jaja kurzego pod wpływem różnych substancji chemicznych
Tłuszcze roślinne i zwierzęce
15 Węglowodory i alkohole 2
GIM
Badanie właściwości węglowodorów (palność, rozpuszczalność w wodzie)
Porównanie zachowania się heksanu i heksenu wobec wody bromowej i nadmanganianu potasu
Węglowodory jako rozpuszczalniki
Badanie właściwości fizycznych alkoholi
Badanie rozpuszczalności alkoholi w wodzie i w heksanie
Badanie reakcji etanolu z sodem
Odróżnianie alkoholi jednowodorotlenowych
od wielowodorotlenowych
16 Kwasy karboksylowe GIM Badanie właściwości fizycznych i odczynu kwasów karboksylowych
Badanie mocy kwasu octowego, kwasu siarkowego i kwasu węglowego
Badanie właściwości kwasu octowego
Reakcja kwasu stearynowego z wodorotlenkiem sodu. Otrzymywanie mydła
Zachowanie się mydła w wodzie destylowanej, wodociągowej i wodzie z dodatkiem soli wapnia
Reakcja kwasu oleinowego z wodą bromową
Reakcja estryfikacji i jej produkty
17 Dwfunkcyjne pochodne węglowodorów 3
GIM
Próba ksantoproteinowa na białko
Reakcja biuretowa na białko
Badanie zachowania białka jaja kurzego pod wpływem różnych substancji chemicznych
Wykrywanie grup hydroksylowych w glukozie, fruktozie i sacharozie
Badanie reakcji glukozy, fruktozy i sacharozy z odczynnikiem Trommera
Badanie reakcji glukozy, fruktozy i sacharozy z odczynnikiem Tollensa
Hydroliza sacharozy i badanie jej produktów
Reakcje charakterystyczne i wykrywanie skrobi.
18 Sposoby rozdzielania mieszanin 3
LO
Rozdzielanie mieszaniny piasku i soli kuchennej
Rozdzielanie substancji z wykorzystaniem różnić w rozpuszczalności związków (mieszanina chlorków srebra i ołowiu(II) w roztworze wodnym)
Rozdział mieszaniny dwóch nie mieszających się cieczy (wody i chloroformu) + ekstrakcja
Rozdział piasku i jodu przez sublimację
Destylacja mieszaniny acetonu i wody
Zadania maturalne
19 Powietrze i inne gazy 3
LO
Otrzymywanie tlenu w reakcji rozkładu KMnO4 , H2O2 wykrywanie w kontakcie z tlącym się łuczywem
Otrzymywanie wodoru w reakcji Zn z HCl oraz Al z roztworem NaOH, identyfikacja  palącym się łuczywem
Wykrywanie obecności dwutlenku węgla w powietrzu wydychanym z płuc
Otrzymywanie dwutlenku węgla w reakcji węglanu wapnia z kwasem solnym – wykrywanie dwutlenku węgla w reakcji z wodą wapienną.
Badanie wpływu różnych czynników na szybkość reakcji chemicznej
Zadania maturalne
20 Sporządzanie roztworów o określonym stężeniu procentowym i molowym.
Miareczkowanie
3
LO
Przygotowanie roztworu soli o określonym stężeniu procentowym i molowym
Przygotowanie 0.1 M roztworu kwasu solnego.
Przygotowanie 0.1M roztworu wodorotlenku sodu
Miareczkowanie mocnego kwasu mocną zasadą
Zadania maturalne
21 Tlenki, wodorotlenki i ich właściwości 3
LO
Spalanie siarki, fosforu, magnezu
Reakcje tlenków z wodą.
Reakcja tlenków z kwasem solnym i wodorotlenkiem sodu
Otrzymywanie wodorotlenku w reakcji metalu z wodą
Badanie amfoterycznych właściwości wodorotlenku glinu (wodorotlenku cynku)
Reakcja metalu z wodorotlenkiem sodu
Otrzymywanie wodorotlenku chromu(III) i badanie jego właściwości amfoterycznych
Otrzymywanie wodorotlenku żelaza(III) i badanie jego właściwości
Otrzymywanie wodorotlenku miedzi(II) i badanie jego właściwości
22 Skala pH
Hydroliza soli
3
LO
Sporządzanie barwnej skali pH w wykorzystaniem roztworów wzorcowych i wskaźnika uniwersalnego
Oznaczanie pH nieznanej próbki
Określenie pH roztworów i zapisywanie równań dla 15 wybranych soli
23 Sole 3
LO
Reakcja zobojętniania
Reakcja tlenek metalu i kwas
Reakcja metalu z kwasem
Reakcja tlenku niemetalu z zasadą
Reakcja soli z solą
Reakcja soli z kwasem
Hydroliza soli
24 Iloczyn rozpuszczalności 3
LO
Strącanie soli trudno rozpuszczalnych w wodzie. Warunki strącania osadów. Wpływ wartości Ir osadu na efektywność usunięcia jonów z roztworu
Warunki rozpuszczania osadów trudnorozpuszczalnych
Zadania maturalne
25 Analiza kationów 3
LO
Przeprowadzenie wybranych reakcji charakterystycznych dla kationów: srebra, miedzi(II), manganu(II), żelaza(III), glinu, wapnia, baru, potasu, amonu
Analiza jakościowa mieszaniny kationów
26 Analiza anionów 3
LO
Przeprowadzenie wybranych reakcji charakterystycznych dla anionów: chlorkowego, bromkowego, jodkowego, węglanowego, szczawianowego, fosforanowego
Identyfikacja nieznanych roztworów (podobnie jak w zadaniach konkursowych)
27 Reakcje redoks 3
LO
Otrzymywanie chloru
Badanie aktywności fluorowców
Badanie aktywności metali
Reakcja miedzi z kwasem azotowym(V)
Badanie zachowania chromianu(VI) i dichromianu(VI) potasu w zależności od środowiska
Utlenianie chromu(III) nadtlenkiem wodoru w środowisku zasadowym
Badanie zachowania manganianu(VII) w zależności od środowiska
Zadania maturalne
28 Węglowodory i ich jednofunkcyjne pochodne 3
LO
Badanie właściwości węglowodorów
Porównanie zachowania się heksanu i heksenu wobec wody bromowej i nadmanganianu potasu
Badanie właściwości alkoholi jednowodorotlenowych
od wielowodorotlenowych
Aldehydy – próba Tollensa i Trommera
Próba jodoformowa - ketony
29 Węglowodory i ich jednofunkcyjne pochodne całość 3 +3
LO
Badanie właściwości węglowodorów
Porównanie zachowania się heksanu i heksenu wobec wody bromowej i nadmanganianu potasu
Badanie właściwości alkoholi jednowodorotlenowych
od wielowodorotlenowych
Aldehydy – próba Tollensa i Trommera
Próba jodoformowa – ketony
Badanie właściwości fizycznych i odczynu kwasów karboksylowych
Porównanie mocy kwasu octowego, kwasu siarkowego i kwasu węglowego
Badanie właściwości kwasu octowego
Reakcja kwasu stearynowego z wodorotlenkiem sodu. Otrzymywanie mydła
Reakcja kwasu oleinowego z wodą bromową
Reakcja estryfikacji i jej produkty
30 Dwufunkcyjne pochodne węglowodorów 3 LO Badanie charakteru amfoterycznego glicyny
Próba ksantoproteinowa na białko
Reakcja biuretowa na białko
Badanie zachowania białka jaja kurzego pod wpływem różnych substancji chemicznych
Wykrywanie grup hydroksylowych w glukozie, fruktozie i sacharozie
Badanie reakcji glukozy, fruktozy i sacharozy z odczynnikiem Trommera
Badanie reakcji glukozy, fruktozy i sacharozy z odczynnikiem Tollensa
Odróżnianie glukozy od fruktozy
Hydroliza sacharozy (skrobi) i badanie jej produktów
Reakcje charakterystyczne i wykrywanie skrobi.
Zadania maturalne

Zgłoszenia (ustalenie terminów zajęć) kierować na adres: kurs@chem.uni.wroc.pl oraz telefonicznie pod numerem telefonu: 71 375 73 97 (mgr Zuzanna Kruk)

Zgłoszenia pisemne przez szkołę kierować na adres:
mgr Hanna Skornowicz
Dział Finansowy
Wydział Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego
ul. F. Joliot-Curie 14
50-383 Wrocław

Zajęcia odbywają się po zaakceptowaniu planów szkoły przez Departament Edukacji Urzędu Miejskiego i po zawarciu umowy pomiędzy szkołą i Wydziałem Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego.


Data ostatniej modyfikacji: 31.07.2017 godzina: 07:31:23